Kowloon Walled City Demolition - Дэлхийн хамгийн шигүү суурьшилтай “хот доторх хот”

2000-аад оны эхэн үеэс эхлэн Азийн томоохон хотууд хүн амын өсөлт, эдийн засгийн төвлөрөл, дэд бүтцийн ачаалалтай холбоотойгоор хуучин суурьшлын бүсүүдийг шинэчлэх, дахин төлөвлөх бодлогыг эрчимтэй хэрэгжүүлж эхэлсэн. Үүний дундаас Хонконгийн Kowloon Walled City буюу “Kowloon хэрэмт хот”-ын нүүлгэн шилжүүлэлт, дахин төлөвлөлт нь хот байгуулалтын түүхэн дэх хамгийн онцгой бөгөөд судлагдсан кейсүүдийн нэгт тооцогддог.

Анх XIX зуунд цэргийн зориулалттай байгуулагдсан тус бүс нь цаг хугацааны явцад хууль эрх зүйн тодорхой бус орчин болон хувирч, 1950-иад оноос эхлэн хүн амын хэт төвлөрөл бүхий албан бус суурьшлын бүс болон өргөжжээ. Улмаар ердөө 2.6 га талбайд 30-50 мянга орчим хүн амьдардаг, дэлхийн хамгийн шигүү суурьшилтай бүсийн нэг болсон байна.

Барилгууд нь төлөвлөлтгүйгээр хоорондоо шахцалдан баригдсан, байгалийн гэрэл болон агаарын урсгал хязгаарлагдсан, инженерийн шугам сүлжээ хүрэлцээгүй зэрэг нь оршин суугчдын аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн нөхцөлд ноцтой эрсдэл учруулж байв. Түүнчлэн галын аюулгүй байдал хангалтгүй, хууль бус үйлдвэрлэл, зөвшөөрөлгүй барилгажилт нэмэгдсэн нь хот байгуулалтын хувьд хяналтгүй бүс бий болсон гэж судлаачид үздэг.

1987 онд Хонконгийн эрх баригчид Kowloon Walled City-г бүхэлд нь буулгаж, дахин төлөвлөх шийдвэр гаргасан бөгөөд уг ажиллагааг хотын аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн шаардлага, нийтийн эрх ашигтай холбон тайлбарлаж байжээ. Нүүлгэн шилжүүлэлтийн хүрээнд олон мянган оршин суугчдад нөхөн олговор олгож, төрийн орон сууцны хөтөлбөрт хамруулсан байна.

1993-1994 онд уг бүсийг бүрэн буулгаж, оронд нь ногоон байгууламж бүхий Kowloon Walled City Park цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулжээ. Өнөөдөр тус парк нь Хонконгийн хот байгуулалтын түүх, албан бус суурьшлын бодлогын өөрчлөлтийг илэрхийлсэн бэлгэдэл болсон хэвээр байна.

Хот төлөвлөлтийн судлаачид энэхүү кейсийг:

• хүн амын хэт төвлөрлийн эрсдэл,
• төлөвлөлтгүй хотжилтын сөрөг үр дагавар,
• нийтийн аюулгүй байдлын шаардлага,
• дахин төлөвлөлтийн бодлогын хэрэгжилт,
• иргэдийг үе шаттай нүүлгэн шилжүүлэх механизм зэрэг асуудлыг нэгэн зэрэг харуулсан бодит жишээ гэж үздэг.

Мөн энэхүү жишээ нь хотын шинэчлэл, дахин төлөвлөлт нь зөвхөн барилга буулгах асуудал бус, иргэдийн амьдрах орчин, дэд бүтэц, нийтийн аюулгүй байдал, урт хугацааны хөгжлийн бодлоготой салшгүй холбоотойг харуулдаг. Дэлхийн олон улс хотын төвлөрөл, хуучирсан дэд бүтцийн асуудлыг шийдвэрлэхдээ ижил сорилттой тулгарч байгаа бөгөөд Kowloon Walled City-ийн кейс нь дахин төлөвлөлтийн бодлого хэрэгжүүлэхэд төр, иргэн, нийтийн эрх ашиг хоорондын тэнцвэр ямар чухал болохыг тод харуулсан тохиолдол болж үлджээ.