MN
EN
Уур амьсгалын өөрчлөлт хотуудын хөгжлийн өмнө шинэ сорилтуудыг бий болгож байна. Хүчтэй аадар бороо богино хугацаанд орох, үерийн эрсдэл нэмэгдэх, ус зайлуулах системийн ачаалал өсөх зэрэг асуудал нь зөвхөн байгаль орчны бус, хот төлөвлөлт, инженерийн дэд бүтцийн асуудал болжээ. Ийм нөхцөлд хотууд борооны усыг аль болох хурдан зайлуулахын оронд түүнийг түр хадгалах, дахин ашиглах, хөрсөнд шингээх боломжийг хотын орон зайтай уялдуулах шинэ шийдлүүдийг эрэлхийлж байна.
Нидерландын Роттердам хот энэ чиглэлээр дэлхийд анхаарал татсан туршлагыг хэрэгжүүлсэн нь Water Square буюу “Усны талбай” юм. Тус хотын бүтээсэн Water Square нь энгийн нийтийн талбай мэт харагдавч бороо орох үед ус хуримтлуулах зориулалттай дэд бүтэц болон ажилладаг. Харин бороо ороогүй үед спорт тоглох, хүүхэд тоглох, амрах, иргэд цуглах нийтийн орон зай болдог. Ийнхүү нэг талбай цаг агаарын нөхцөлөөс хамааран өөр өөр үүрэг гүйцэтгэх боломжтой болжээ.
Энэхүү санааны хамгийн тод жишээ нь Benthemplein Water Square юм. Роттердамын төвийн ойролцоо байрлах тус талбайг Нидерландын хот төлөвлөлт, ландшафтын архитектурын De Urbanisten компани боловсруулж, 2013 онд ашиглалтад оруулсан байна. Төслийг Роттердам хот болон Schieland and Krimpenerwaard усны байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлжээ. Талбай нь зөвхөн борооны усны асуудлыг шийдэх бус, тухайн орчны нийтийн орон зайг илүү идэвхтэй, сонирхолтой болгох зорилготой байв.
Роттердамын хувьд усны асуудал шинэ зүйл биш. Далайн түвшинтэй ойролцоо оршдог тус хотын газар нутгийн тодорхой хэсэг нь далай болон голын усны түвшнээс доогуур байрладаг. Тиймээс хотын хөгжил олон жилийн турш усны менежменттэй салшгүй холбоотой явж ирсэн. Гэвч хотын нягтаршил нэмэгдэхийн хэрээр асуудал улам нарийн болжээ. Барилга байгууламж, авто зам, явган хүний зам болон бусад хатуу хучилттай гадаргуу нэмэгдэхэд борооны ус хөрсөнд шингэх боломж буурч, их хэмжээний ус богино хугацаанд хотын ус зайлуулах систем рүү ордог.
Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс шалтгаалан богино хугацаанд их хэмжээний хур тунадас орох эрсдэл нэмэгдэж байгаа нь энэ асуудлыг улам хурцатгаж байна. Ийм нөхцөлд борооны усыг бүхэлд нь газар доорх хоолойгоор хурдан зайлуулах нь хангалттай шийдэл биш. Харин борооны ус хотод орж ирсэн үед түүнийг тодорхой хугацаанд хадгалах, дараа нь аажмаар зайлуулах боломжтой орон зай шаардлагатай болжээ.
Энд Water Square-ийн гол санаа гарч ирдэг. Хотын иргэдийн өдөр тутам ашигладаг талбайг борооны усны түр агуулах болгон ашигласнаар тусгай зориулалтын асар том усан сан барих шаардлагыг бууруулах боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, хотын нийтийн орон зай өөрөө уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох дэд бүтцийн нэг хэсэг болж байна.
Benthemplein Water Square-ийн бүтэц үүнийг тодорхой харуулдаг. Талбай нь хэд хэдэн түвшинтэй, хонхор хэсгүүдээс бүрддэг бөгөөд борооны ус ойролцоох дээвэр, зам, гудамжнаас тусгай суваг болон налуугаар дамжин эдгээр хэсэгт хуримтлагдана. Ингэснээр богино хугацаанд их хэмжээний ус хотын ус зайлуулах систем рүү нэг дор орохгүй. Роттердамын мэдээллээр Benthemplein-ийн гурван усан сан нийтдээ ойролцоогоор 1.7 сая литр ус түр хадгалах хүчин чадалтай.
Гэхдээ төслийн хамгийн сонирхолтой тал нь ус хуримтлуулах хэсгүүдийг энгийн “усан сан” хэлбэрээр шийдээгүй явдал юм. Бороо ороогүй үед талбайн хонхор хэсгүүд спортын талбай, тоглоомын талбай, суух хэсэг болон чөлөөт цаг өнгөрөөх орон зай болж ашиглагддаг. Тиймээс ус хуримтлуулах зориулалттай талбай жилийн ихэнх хугацаанд хоосон, ашиглагдаагүй газар болж үлдэхгүй.
Энэ нь хот төлөвлөлтийн хувьд олон зориулалттай дэд бүтэц гэсэн ойлголтын тод жишээ юм. Өмнө нь хотын дэд бүтцийг ихэвчлэн нэг зориулалтаар төлөвлөдөг байв. Зам нь тээврийн хэрэгсэл зорчих, парк нь амрах, спортын талбай нь спортоор хичээллэх, ус зайлуулах хоолой нь усыг зайлуулах зориулалттай. Харин уур амьсгалын өөрчлөлт, хотын газрын хомсдол зэрэг шинэ нөхцөлд нэг орон зайг олон үүрэгтэй болгох шаардлага нэмэгдэж байна.
Water Square-ийн өөр нэг онцлог нь иргэдийн оролцоог зураг төслийн үйл явцад тусгасан явдал юм. Benthemplein-ийн төлөвлөлтийн явцад ойролцоох сургууль, сурагчид, багш нар, оршин суугчид, залуучуудын байгууллагууд болон бусад оролцогчид санал бодлоо хуваалцжээ. Талбайг зөвхөн инженерийн шаардлагаар бус, тухайн орчны хүмүүсийн өдөр тутмын хэрэгцээнд нийцүүлэн төлөвлөсөн байна. Иймээс төсөл нь үерийн эрсдэлийг бууруулахын зэрэгцээ оршин суугчдын ашиглах нийтийн орон зайг бий болгосон юм.
Энэ арга нь хотын иргэдэд уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлыг өдөр тутмын амьдралтай нь холбож ойлгуулахад ч ач холбогдолтой. Ердийн ус зайлуулах хоолой, газар доорх усан сан зэрэг инженерийн байгууламж хотын иргэдэд бараг харагддаггүй. Харин Water Square нь борооны ус хэрхэн цугларч, хот түүнийг хэрхэн зохицуулж байгааг нүдэнд ил харагдахуйц болгосон. Өөрөөр хэлбэл, усны менежмент хотын иргэдийн амьдралын орон зайтай шууд холбогджээ.
Роттердам энэ туршлагаа нэг талбайгаар хязгаарлаагүй. Benthemplein-ийн дараа хотын бусад хэсэгт мөн борооны ус хуримтлуулах, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх, нийтийн орон зайг сайжруулах зорилготой төслүүд хэрэгжсэн байна. Ингэснээр Water Square нь нэг удаагийн архитектурын туршилтаас хотын уур амьсгалын дасан зохицох бодлогын нэг хэсэг болон хөгжсөн юм.
Энэ туршлагаас харахад уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох хот байгуулалт заавал том хэмжээний бүтээн байгуулалт шаарддаггүй. Зарим тохиолдолд аль хэдийн байгаа хотын орон зайг өөрөөр төлөвлөж, хэд хэдэн үүргийг нэг дор гүйцэтгэх боломжтой болгох нь илүү үр дүнтэй байж болно. Ялангуяа газрын нөөц хязгаарлагдмал, хотын нягтаршил өндөр болсон нөхцөлд энэ нь чухал ач холбогдолтой.
Water Square-ийн санаа нь зөвхөн Роттердамд хамаарахгүй. Дэлхийн олон хот уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицохдоо “sponge city” буюу “хөвөн хот” гэсэн үзэл баримтлалыг ашиглаж эхэлсэн. Энэ нь хотын орон зайг борооны усыг шингээж, хадгалж, аажмаар байгальд буцаах чадвартай болгохыг зорьдог. Ногоон байгууламж, ус нэвтрүүлэх гадаргуу, борооны усны цөөрөм, ногоон дээвэр, хотын усан талбай зэрэг олон төрлийн шийдэл үүнд багтдаг.
Роттердамын Water Square-ийн гол давуу тал нь энэ санааг иргэдийн өдөр тутмын хэрэглээтэй хослуулсанд оршино. Үерээс хамгаалах байгууламж барихын тулд хотын орчныг золиослох шаардлагагүй. Харин хамгаалалтын дэд бүтцийг өөрөө нийтийн орон зайн нэг хэсэг болгон төлөвлөж болно.
Гэхдээ ийм шийдлийг шууд хуулбарлах бус тухайн хотын газарзүй, хөрсний бүтэц, хур тунадасны хэмжээ, ус зайлуулах систем, хүн амын нягтаршил зэрэг нөхцөлтэй уялдуулах нь чухал. Роттердамын туршлагын гол үнэ цэнэ нь тодорхой нэг архитектурын хэлбэрт бус, хотын орон зайг олон зориулалтаар ашиглаж, уур амьсгалын эрсдэлийг төлөвлөлтийн нэг хэсэг болгох зарчимд оршдог.
Өнөөдөр хот байгуулалт зөвхөн шинэ барилга, зам, хороолол бий болгох тухай ойлголтоос илүү өргөн хүрээтэй болж байна. Хот өөрчлөгдөж буй уур амьсгалын нөхцөлд хэрхэн тэсвэртэй байх, байгалийн гамшгийн үед хэвийн үйл ажиллагаагаа хэрхэн хадгалах, иргэдэд эрүүл, аюулгүй, хүртээмжтэй орчин хэрхэн бүрдүүлэх вэ гэдэг асуудал хот төлөвлөлтийн салшгүй хэсэг болжээ.
Роттердамын Water Square энэ өөрчлөлтийг маш энгийнээр харуулсан жишээ юм. Бороо ороход усан сан, бороо зогсоход нийтийн талбай болж чаддаг орон зай нь хотын дэд бүтэц зөвхөн бетон, төмөр, газар доорх хоолойноос бүрдэх албагүйг харуулж байна. Хотын иргэдийн өдөр тутмын хэрэглэдэг орон зай өөрөө байгаль орчны эрсдэлийг бууруулахад оролцож болно.
Эцэст нь Water Square-ийн хамгийн чухал сургамж нь уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх хот байгуулалт заавал хотын өнгө төрхийг хязгаарлах шаардлагагүй гэсэн санаа юм. Харин зөв төлөвлөсөн тохиолдолд үерийн хамгаалалтын байгууламж нь спортын талбай, ногоон байгууламж, хүүхдийн тоглоомын талбай, иргэдийн уулзах орон зай болж чадна. Өөрөөр хэлбэл, ирээдүйн хот байгальтай тэмцэхээс илүүтэй байгалийн өөрчлөлттэй зохицож ажилладаг байх шаардлагатай.
Роттердамын туршлагаас харахад хотын ирээдүйн бүтээн байгуулалтын гол асуулт нь зөвхөн “юу барих вэ?” биш, харин “энэ орон зай маргаашийн өөрчлөгдөж буй нөхцөлд хэрхэн ажиллах вэ?” гэдэгт шилжиж байна. Water Square бол энэ асуултад өгсөн энгийн боловч үр дүнтэй хот төлөвлөлтийн хариултын нэг юм.
Эх сурвалж:
Бэлтгэсэн: Б.Энхжин
ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна