Итали улс Корвиале орон сууцны хорооллыг “ногоон дахин төлөвлөлт”-өөр шинэчилж байна

Италийн нийслэл Ром хотын хамгийн том бөгөөд хамгийн маргаантай орон сууцны хорооллын нэг болох Корвиале (Corviale)-г уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицсон, иргэдэд ээлтэй "ногоон дахин төлөвлөлт"-ийн жишиг төсөл болгон шинэчилж байна. Энэхүү төсөл нь Европын Холбооны санхүүжилтээр хэрэгжиж буй Италийн хамгийн том хот шинэчлэлийн ажлуудын нэг бөгөөд зөвхөн барилга бус бүхэл бүтэн амьдрах орчныг шинэчлэхэд чиглэж буйгаараа онцлог юм. (Reuters)

50 жилийн өмнөх мөрөөдлийн хот

Корвиале орон сууцны цогцолборыг 1972-1984 оны хооронд архитектор Марио Фиорентино болон түүний багийн зураг төслөөр барьжээ. Тухайн үедээ Европын хамгийн зоримог нийтийн орон сууцны төслүүдийн нэг гэж үнэлэгдэж байсан бөгөөд хотын захад өөрөө бие даан хөгжих боломжтой "хот доторх хот" байгуулах зорилготой байв. (ResearchGate)

Тус барилгын үндсэн байгууламж нь:

• бараг 1 километр урт
• 9 давхар үндсэн блок
• 1200 гаруй айлын орон сууц
• 4500 орчим оршин суугчтай
• сургууль, худалдаа, үйлчилгээ, оффис, соёлын төв зэрэг бүх үйлчилгээг нэг дор төлөвлөсөн цогц шийдэлтэй байжээ. (ResearchGate)

Гэвч санхүүжилтийн хүндрэлээс шалтгаалан анхны зураг төсөл бүрэн хэрэгжээгүй бөгөөд үйлчилгээний зориулалттай олон талбай баригдалгүй үлдсэн байна. Зарим хэсгийг хууль бусаар орон сууц болгон өөрчилж ашигласнаар олон арван жилийн турш эмх замбараагүй байдал үүсчээ. (ResearchGate)

Яагаад дахин төлөвлөх шаардлагатай болов?

Хэдийгээр Корвиале нь архитектурын хувьд дэлхийд танигдсан бүтээл боловч ашиглалтад орсноос хойш дараах асуудлууд хуримтлагдсан байна.

• Барилгын засвар үйлчилгээ олон жил хийгдээгүй.
• Нийтийн эзэмшлийн талбай эвдэрч сүйджээ.
• Зарим үйлчилгээний байгууламж ашиглалтаас гарсан.
• Ногоон байгууламж бараг байхгүй болсон.
• Хог хаягдал, хууль бус ашиглалт нэмэгдсэн.
• Зуны улиралд барилгын гадаргуу хэт халж, амьдрах орчин таагүй болсон. (Reuters)

Мөн Ром хотын 2025 оны цаг уурын тайланд:

• 35°C-аас дээш халсан 40 гаруй өдөр
• 20°C-аас доош буугаагүй 101 халуун шөнө бүртгэгдсэн нь уур амьсгалын өөрчлөлт хотын оршин суугчдад бодит эрсдэл болж байгааг харуулжээ. (Reuters)

58 сая еврогийн "ногоон дахин төлөвлөлт"

Европын Холбооны дэмжлэгтэйгээр хэрэгжиж буй 58 сая еврогийн хөрөнгө оруулалтын хүрээнд барилгыг бүхэлд нь нураах бус, иргэдийн өдөр тутмын амьдрах орчныг шинэчилж байна. (Reuters)

Төслийн хүрээнд:

• Эрчим хүчний үр ашигтай шинэчлэл хийж байна.
• Талбай, амфитеатр, нийтийн эзэмшлийн орчныг бүрэн тохижуулж байна.
• Хууль бус хогийн цэг байсан баруун цэцэрлэгт хүрээлэнг сэргээн байгуулж байна.
• 9500 хүртэл мод, бут сөөг тарьж ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлж байна.
• Дугуйн болон явган хүний зам байгуулж байна.
• Хүүхдийн тоглоомын талбай, спортын бүс байгуулж байна.
• Номын санг сэргээн засварлаж, халуун өдрүүдэд иргэд амрах "биоклиматик хамгаалах байр" болгон өөрчилжээ. Энэ байгууламжийн доторх температур гаднах агаараас 10 гаруй хэмээр сэрүүн байгаа нь туршилтаар тогтоогдсон байна. (Reuters)

Иргэдийн оролцоог чухалчилсан төсөл

Энэхүү төслийн онцлог нь зөвхөн инженерийн шинэчлэл бус, оршин суугчдын оролцоог шийдвэр гаргах түвшинд хангаж буй явдал юм.

Ромын захиргаа, архитекторууд, иргэд, төрийн бус байгууллагууд хамтран:

• ямар талбайг хэрхэн ашиглах,
• ямар үйлчилгээ шаардлагатай,
• ямар ногоон байгууламж байгуулах,

зэрэг асуудлыг хамтран төлөвлөжээ. Мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар энэ нь иргэдийн итгэлийг сэргээж, төсөл урт хугацаанд тогтвортой хэрэгжих үндэс болдог байна. (Reuters)

Эх сурвалж

• Reuters. Climate-focused regeneration breathes hope into a long-neglected Rome suburb, 2026. (Reuters)
• IntechOpen. Regenerate Corviale (2022). (IntechOpen)
• e-flux Architecture. A Political Taxonomy of Corviale. (e-flux.com)
• Docomomo Italia. Nuovo Corviale архитектурын судалгааны материал. (do.co.mo.mo.italia)