Үйлдвэрийг нуух биш, хотын бахархал болгосон нь: CopenHill-ийн архитектурын хувьсгал

Хотын дэд бүтэц заавал далд байх ёстой юу?

Хот байгуулалтын хөгжлийн түүхэнд цахилгаан станц, хог боловсруулах үйлдвэр, бохир ус цэвэрлэх байгууламж зэрэг инженерийн дэд бүтцийг хотын захад, иргэдээс аль болох хол төлөвлөх нь нийтлэг зарчим байсаар ирсэн. Учир нь эдгээр байгууламжийг дуу чимээ, үнэр, утаа ялгаруулдаг, зөвхөн техникийн зориулалттай объект гэж үздэг байсан юм.

Гэвч уур амьсгалын өөрчлөлт, хотжилтын эрчимжилт, тогтвортой хөгжлийн зорилтууд хот байгуулалтын энэ ойлголтыг эрс өөрчилж эхэлжээ. Орчин үеийн хотууд инженерийн байгууламжийг зөвхөн үйлчилгээ үзүүлэх объект бус, иргэдийн өдөр тутмын амьдралын нэг хэсэг болгон төлөвлөх шинэ хандлагыг эрэлхийлэх болсон байна.

Энэхүү шинэ үзэл баримтлалын хамгийн тод жишээ бол Данийн нийслэл Копенгаген хотод 2019 онд ашиглалтад орсон CopenHill буюу Amager Bakke төсөл юм. Энэ нь хогийг эрчим хүч болгон хувиргадаг үйлдвэр бөгөөд нэгэн зэрэг цанын бааз, уулын аяллын зам, авиралтын хана, үзвэрийн талбай бүхий нийтийн орон зай болж чадсанаараа дэлхийн архитектур, хот байгуулалтын салбарын анхаарлыг татсан юм.

Копенгаген хот жил ирэх тусам өсөн нэмэгдэж буй ахуйн хог хаягдлыг байгаль орчинд ээлтэй байдлаар боловсруулах шинэ байгууламж барих шаардлагатай тулгарсан. Харин хотын удирдлага зөвхөн технологийн шинэ үйлдвэр барихаар хязгаарлагдсангүй. "Хотын хамгийн том инженерийн байгууламж иргэдэд ямар үнэ цэн бий болгож чадах вэ?" гэсэн асуултыг тавьсан нь төслийн гол эхлэл болсон юм.

Энэ санааг дэлхийд алдартай архитектурын BIG – Bjarke Ingels Group боловсруулжээ. Тус компанийн үүсгэн байгуулагч Bjarke Ingels тогтвортой хөгжлийг зөвхөн байгаль хамгаалах арга хэмжээ биш, харин хүмүүсийн амьдралыг илүү сонирхолтой, чанартай болгох боломж гэж үздэг. Тэрээр үүнийг "Hedonistic Sustainability" буюу "амьдралын чанарыг нэмэгдүүлдэг тогтвортой хөгжил" хэмээн тодорхойлсон байдаг.

Энэ үзэл баримтлалын дагуу үйлдвэрийн дээврийг ашиггүй орхихын оронд иргэдийн ашиглах боломжтой нийтийн орон зай болгон өөрчилжээ.

Нэг барилга, олон зориулалт

CopenHill нь анх харахад орчин үеийн музей эсвэл спортын цогцолбор мэт харагддаг. Гэвч барилгын үндсэн үүрэг нь жил бүр хэдэн зуун мянган тонн ахуйн хог хаягдлыг боловсруулж, цахилгаан болон төвлөрсөн дулаан үйлдвэрлэх юм.

Тус үйлдвэр жилд 560,000 тонн хүртэлх дахин боловсруулах боломжгүй ахуйн хогийг боловсруулж, 150,000 орчим өрхийг цахилгаан эрчим хүчээр, 72,000 орчим өрхийг төвлөрсөн дулаанаар хангах хүчин чадалтай. Өндөр үр ашигтай шатаах технологи болон олон шатлалт утаа цэвэрлэх системийн ачаар уламжлалт хог шатаах үйлдвэрүүдтэй харьцуулахад агаарын бохирдлыг мэдэгдэхүйц бууруулсан гэж үздэг.

Гэвч CopenHill-ийн хамгийн онцгой хэсэг нь үйлдвэрийн дотор биш, харин дээвэр дээр нь байрладаг.

Барилгын дээвэр дээр дөрвөн улирал ашиглах боломжтой 450 метр урт хиймэл цанын зам, уулын дугуйн болон явган аяллын маршрут, хүүхдийн сургалтын бүс, амралтын талбай, кафе, мөн 85 метр өндөр авиралтын хана байгуулсан нь инженерийн байгууламжийг олон нийтийн зориулалттай орон зай болгон өөрчилсөн дэлхийн анхны томоохон туршлагуудын нэг болжээ.

Хотын шинэ "уул"

Дани улс байгалийн өндөр уул багатай учраас өвлийн спортын боломж хязгаарлагдмал байдаг. Харин CopenHill ашиглалтад орсноор иргэд жилийн турш цанаар гулгах боломжтой болсон төдийгүй Копенгаген хотын аялал жуулчлалын шинэ бэлгэ тэмдэг бий болсон юм.

Энэ төсөл инженерийн байгууламжийг хотын дүр төрхийг тодорхойлох архитектурын элемент болгож чадсан нь онцлог. Урьд нь хүмүүс үйлдвэрээс аль болох хол байхыг хүсдэг байсан бол өнөөдөр CopenHill-д амарч, спортоор хичээллэхээр зорин ирдэг болжээ.

Ийнхүү үйлдвэрлэлийн объект нь хотын иргэдийн өдөр тутмын амьдралын салшгүй хэсэг болон өөрчлөгдсөн нь хот байгуулалтын шинэ хандлагыг илэрхийлж байна.

Тогтвортой хөгжлийг мэдрүүлсэн архитектур

CopenHill зөвхөн хог боловсруулах үйлдвэр биш, мөн тогтвортой хөгжлийн боловсролын төв юм. Жуулчид, оюутнууд, судлаачид үйлдвэрийн ажиллагаатай танилцаж, хог хаягдал хэрхэн дулаан, цахилгаан болон хувирдаг үйл явцыг бодитоор үзэх боломжтой.

Хотын инженерийн дэд бүтцийг иргэдээс нуух бус, харин ойлгуулж, тэдний өдөр тутмын хэрэглээтэй холбосон нь энэхүү төслийн хамгийн үнэ цэнтэй шийдэл гэж олон улсын мэргэжилтнүүд үнэлдэг.

Энэ нь тогтвортой хөгжил зөвхөн технологийн асуудал биш, мөн иргэдийн оролцоо, ойлголт, амьдралын хэв маягтай холбоотой болохыг харуулсан юм.

Дэлхий дахинд шинэ чиг хандлага бий болгосон нь

CopenHill ашиглалтад орсноос хойш дэлхийн олон хот инженерийн байгууламжийг зөвхөн техникийн зориулалтаар бус, олон нийтийн хэрэгцээнд нийцүүлэн төлөвлөх боломжийг судалж эхэлжээ.

Сүүлийн жилүүдэд усан сангийн дээвэр дээр парк байгуулах, авто замын дээгүүр ногоон байгууламж бий болгох, бохир ус цэвэрлэх байгууламжийг аялал жуулчлалын төвтэй хослуулах зэрэг төслүүд хэрэгжиж байгаа нь CopenHill-ийн үзэл санаатай ижил чиг хандлагыг илэрхийлдэг.

Энэ нь инженерийн байгууламжийг "зайлшгүй хэрэгцээтэй объект" гэхээс илүү хотын чанарыг дээшлүүлэх нөөц боломж гэж харах шинэ хандлагын эхлэл болсон гэж судлаачид үздэг.

CopenHill-ийн туршлагаас харахад зөв архитектур, шинэлэг төлөвлөлтийн шийдэл нь олон нийтийн эсэргүүцэл дагуулдаг үйлдвэрийг хүртэл хотын бахархал болгон өөрчилж чаддаг. Энэ нь ирээдүйн хотуудын өрсөлдөх чадвар зөвхөн өндөр барилга, өргөн авто замаар хэмжигдэхгүй, харин дэд бүтцээ хүний амьдралын чанарт хэрхэн нийцүүлж байгаагаар тодорхойлогдохыг харуулсан бодит жишээ юм.

Бэлтгэсэн: Б.Энхжин